Projecten Kraag van Utrecht
De Kraag van Utrecht is het gebied van de Nieuwe Hollandse Waterlinie dat aan de oostkant van de stad Utrecht ligt. Karakteristiek daarin zijn de vele forten, die vaak dicht bij elkaar liggen. Die waren nodig als verdediging, omdat het gebied niet goed onder water gezet kon worden als de vijand in de buurt kwam. Bijzonder is dat een aantal forten langs de stadsrand ligt. Sommige zijn zelfs helemaal in de stedelijke bebouwing opgenomen. Oorspronkelijk zijn de forten rond 1825 op redelijke afstand van de stad gebouwd. In de nabijheid van de forten mocht vervolgens niets gebouwd worden, zodat de vijand zich daar niet achter zou kunnen verschuilen. Dat werd geregeld met de zogenoemde Kringenwet. Toen na de Tweede Wereldoorlog de forten niet meer nodig waren, werd de Kringenwet opgeheven. Daarna kon de stad zich ook oostwaarts uitbreiden. Zo kwamen een aantal Utrechtse forten dus dichter bij de stedelijke bebouwing te liggen. Daardoor kunnen die forten gemakkelijker een ‘tweede leven’ krijgen dan wanneer ze in een landelijk gebied liggen. Opmerkelijk is verder de dubbele verdedigingslijn van forten rond de stad Utrecht. De eerste dateert van 1820 en lag op ruime afstand van de stad. Omdat in de loop van de tijd de kanonnen steeds verder konden schieten, werd rond 1865 een tweede fortengordel meer naar ‘voren’ gebouwd. De rode draad voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie in de Kraag van Utrecht? Allereerst ervoor zorgen dat de forten worden hersteld en weer een duurzame bestemming krijgen. Een belangrijke randvoorwaarde daarbij is dat de forten zichtbaar worden en dat de geïnteresseerde burger er gewoon op kan komen en kan genieten van het cultuurhistorische erfgoed. Maar de linie is meer dan alleen maar forten. Het landschap er omheen is net zo de moeite van het beschermen waard. De ambitie is dan ook om de totale samenhang van Waterlinie-elementen in het landschap zichtbaar te maken en het gebied tegelijkertijd recreatief te ontwikkelen.
